تغییر پارادایم در نظام تامین مالی دانشبنیان؛ تاکید بر اهرمیسازی منابع صندوق نوآوری و شکوفایی با ظرفیتهای بخش خصوصی
در نشست هماندیشی که با حضور دکتر حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رییسجمهور، دکتر اصغر نورالهزاده، رییس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی و مدیران عامل صندوقهای پژوهش و فناوری سراسر کشور برگزار شد، استراتژیهای جدید توسعه زیستبوم نوآوری کشور در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت تبیین شد.
در این نشست که عصر چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۵ برگزار گردید، تغییر رویکرد ساختاری در حمایت از اقتصاد دانشبنیان به عنوان محور اصلی مباحث مطرح شد. دکتر نورالهزاده با اشاره به ضرورت عبور از روشهای سنتی تامین مالی، تصریح کرد: «با استناد به معماری نوین توسعه فناوری که از سوی معاونت علمی ریاستجمهوری ابلاغ شده است، نقش صندوق نوآوری و شکوفایی از یک نهاد اجرایی به سطح “حکمران زیستبوم” ارتقا یافته و تمرکز اصلی بر اهرمیسازی (Leveraging) منابع مالی با مشارکت صندوقهای پژوهش و فناوری و نهادهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) معطوف گشته است.»
هدفگذاری بلندپروازانه در برنامه هفتم توسعه
رییس هیئت عامل صندوق نوآوری و شکوفایی با ارائه آمارهای تحلیلی، مسیر پیشرو برای دستیابی به سهم ۷ درصدی اقتصاد دانشبنیان از تولید ناخالص داخلی (GDP) را ترسیم کرد. بر اساس این گزارش، برای تحقق این هدف، نیاز مالی کلان زیستبوم باید از ۱۸۶ همت فعلی به ۱۵۴۰ همت تا پایان برنامه هفتم برسد. همچنین پیشبینی شده است که ارزشافزوده محصولات دانشبنیان از ۱۲۷ همت به ۱۰۵۹ همت و فروش این شرکتها با جهشی قابلتوجه به ۷۵۶۵ همت افزایش یابد.
ضربالاجل سه ماهه برای افزایش سرمایه صندوقها
یکی از نکات کلیدی این نشست، الزام قانونی برای تقویت ساختار مالی صندوقهای پژوهش و فناوری بود. دکتر نورالهزاده با انتقاد از وضعیت سرمایه ثبتی ۵۱ درصد از این صندوقها که زیر حد نصاب مصوب ۱۴۰۲ قرار دارند، تاکید کرد: «برای ایفای نقش موثر در معماری جدید، افزایش سرمایه صندوقهای پژوهش و فناوری اجتنابناپذیر است و این نهادها حداکثر سه ماه فرصت دارند تا نسبت به ترمیم سرمایه خود اقدام کنند.»
نقشهراه حکمرانی جدید و اعمال نظارتهای ساختاری
مدیران این حوزه بر پیادهسازی اصلاحات ساختاری و نظارت جدی بر عملکرد صندوقها تاکید کردند. محورهای اصلی این تغییرات عبارتند از:
- اهرمیسازی منابع: تجمیع منابع صندوق نوآوری با منابع بخش خصوصی برای توزیع تسهیلات موثرتر.
- آزادسازی ورود سرمایهگذار: تسهیل شرایط برای ورود سرمایهگذاران جدید به صندوقهای پژوهش و فناوری.
- نظارت عملکردی: اعمال سیاستهای انضباطی شامل سلب صلاحیت حرفهای مدیران متخلف، توقف فعالیت صندوقهای غیرفعال یا فاقد حداقل سرمایه و اعمال محدودیت برای صندوقهایی که منابع را در حوزههای غیرفناورانه تخصیص میدهند.
ارتقای مقیاسپذیری با مشارکت CVCها
در بخش دیگری از این نشست، رویکرد جدید صندوق نوآوری و شکوفایی در قبال صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتی (CVC) تشریح شد. بر این اساس، بهجای سرمایهگذاری مستقیم دولت، منابع مالی صندوق نوآوری و شکوفایی با منابع CVCها اهرمیسازی شده و در قالب سرمایهگذاریهای جسورانه بر روی طرحهای نوآورانه هدایت خواهد شد تا مقیاسپذیری (Scalability) پروژههای فناورانه با سرعت بیشتری در کشور رقم بخورد.
این نشست، سرآغازی بر یک تحول بنیادین در اکوسیستم نوآوری کشور است که با هدف تمرکززدایی از حمایتهای مستقیم و حرکت به سمت مدلهای مالی پایدار و مبتنی بر مشارکت نهادهای تخصصی طراحی شده است.
