برنامه توسعه صندوق‌های پژوهش و فناوری (به ویژه در سطح ملی یا منطقه‌ای در ایران) معمولاً یک سند راهبردی چندساله است که مسیر حرکت صندوق را برای ارتقاء نقش آن در اکوسیستم نوآوری و فناوری مشخص می‌کند.

این برنامه‌ها معمولاً بر اساس یک ساختار منطقی و مبتنی بر اهداف کلان ملی و نیازهای منطقه‌ای تدوین می‌شوند. در اینجا یک چارچوب کلی از مولفه‌های اصلی یک برنامه توسعه برای این صندوق‌ها را تشریح می‌کنم:

۱. تحلیل وضعیت موجود (تشخیص و ارزیابی)

این بخش شامل بررسی دقیق وضعیت فعلی صندوق و محیط پیرامون آن است:

تحلیل عملکرد گذشته: بررسی میزان جذب منابع، ترکیب منابع (دولتی/خصوصی)، میزان و نوع سرمایه‌گذاری‌ها، تعداد طرح‌های مورد حمایت و نرخ موفقیت آن‌ها.

تحلیل ذی‌نفعان: شناسایی نیازها و انتظارات اصلی دولت، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی، استارتاپ‌ها و کارآفرینان.

تحلیل محیط کلان (PESTEL): بررسی فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی شامل سیاست‌های کلان علم و فناوری، وضعیت اقتصادی، قوانین و مقررات.

تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها (SWOT): جمع‌بندی نهایی وضعیت داخلی و خارجی.

۲. چشم‌انداز، مأموریت و اهداف استراتژیک

در این مرحله، آینده مطلوب صندوق ترسیم می‌شود:

چشم‌انداز (Vision): تصویر آرمانی صندوق در افق برنامه (مثلاً: تبدیل شدن به بازیگر اصلی تأمین مالی نوآوری در منطقه).

مأموریت (Mission): هدف اصلی وجودی صندوق (مثلاً: تسهیل تجاری‌سازی نتایج پژوهش و توسعه از طریق ابزارهای مالی نوآورانه).

اهداف استراتژیک (Strategic Goals): اهداف کلان و کمی که باید در طول دوره برنامه توسعه محقق شوند. این اهداف معمولاً در حوزه‌های زیر دسته‌بندی می‌شوند:

تأمین مالی: افزایش سهم بخش خصوصی در منابع صندوق.

تنوع ابزاری: توسعه ابزارهای مالی جدید (فراتر از تسهیلات سنتی، مانند سرمایه‌گذاری فرشته، صندوق‌های جسورانه یا لیزینگ تخصصی).

اثرگذاری منطقه‌ای: افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان حمایت‌شده و افزایش سطح اشتغال‌زایی فناورانه.

توانمندسازی: بهبود فرآیندهای ارزیابی و نظارت بر طرح‌ها.

در قسمت آخر از معرفی صندوق های پژوهش و فناوری ایران قصد داریم نوار جنوبی کشور عزیزمان ایران را مورد بررسی قرار دهیم.

صندوق های استان سیستان و بلوچستان

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  سیستان و بلوچستان ۳۸ شرکت حضور دارند که ۳۸ شرکت نوپا، ۰ شرکت نوآور و ۰ شرکت فناور تشکیل شده است.

 صندوق های پژوهش و فناوری غیر دولتی استان سیستان و بلوچستان(جامع- دانش‌بنیان) – sbrtf.ir

صندوق پژوهش و فناوری همگامان پیشرفت سیستان و بلوچستان با هدف تامین مالی تخصصی جهت توسعه اقتصاد دانش بنیان در چرخه اقتصاد محلی ایجاد شده است.
صندوق پژوهش و فناوری همگامان پیشرفت سیستان و بلوچستان با ارایه خدمات مالی ویژه به کارآفرینان و نوآوران و در راستای کمک به کسب و کارهای نوآور، فناور و دانش بنیان فعالیت می نماید.

خدمات

• تسهیلات مالی
• سرمایه گذاری خطر پذیر
• مشارکت در ساخت و اجرای طرح های فناور
• مشاوره و مهندسی مالی طرح ها
• ارزیابی طرح های فناورانه
• ارزش گذاری دانش فنی و فناوری

حوزه های فناوری

• انرژی های نو و تجدیدپذیر
• صنایع خلاق
• معدن و فراورده هاي معدني غير فلزي
•  كشاورزي

صندوق های استان هرمزگان

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  هرمزگان   ۳۸ شرکت حضور دارند که ۳۸ شرکت نوپا، ۰ شرکت نوآور و ۰ شرکت فناور تشکیل شده است.

 صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی استان هرمزگان( جامع ) – hzrtf.ir

صندوق پژوهش و فناوري استان هرمزگان در تاريخ 13/07/1399 با سرمايه شصت ميليارد ريال، به شماره ثبتي 20505 و با تركيب 33.4 درصد بخش دولتي شامل پارك علم و فناوري هرمزگان، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی هرمزگان و دانشگاه هرمزگان و 66.6 درصد بخش خصوصي شامل پالایش نفت بندرعباس و فولاد هرمزگان با هدف حمایت از اکوسیستم فناوری در قالب ارائه تسهیلات، سرمایه گذاری خطر پذیر و صدور ضمانت نامه به ثبت رسيد.

خدمات

•  ارایه خدمات مالی و تسهیلاتی  
• جذب و یا هدایت منابع مالی دولتی، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مجاز و سایر صندوق‌ها  
• سرمایه‌گذاری خطرپذیر (vc) در طرح‌های پژوهشی و فناوری.
•   مشارکت و سرمایه‌گذاری در ایجاد، توسعه، راهبری و توانمندسازی  
• تضمین پرداخت تعهدات و اقساط طرح‌های پژوهشی و فناوری
•  همکاری با مؤسسات و نهادهای داخلی و خارجی و عضویت در مجامع تخصصی مرتبط در راستای اهداف صندوق
• اخذ و اعطای کارگزاری و عاملیت منابع مالی اشخاص حقیقی و حقوقی دولتی
• ارایه خدمات ارزیابی و امکان‌سنجی طرحهای کسب‌وکار و نظارت، ارزش‌گذاری پروژه‌ها و طرح‌های پژوهشی و فناوری.
   
   

حوزه های فناوری

این صندوق در تمامی حوزه های فناوری حمایت مالی دارد و محدویتی در این راستا ندارد.

صندوق های استان فارس

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  فارس 365 شرکت حضور دارند که 270 شرکت نوپا، 69 شرکت نوآور و 26 شرکت فناور تشکیل شده است.

صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی فارس (جامع – دانش بنیان) – frtf.ir

صندوق غیر دولتی پژوهش و فناوری فارس در تاریخ 91/06/21 و به مدت نامحدود تشکیل و تحت شماره 35830، شناسه ملی 10530481441 و سرمایه ثبتی 30 میلیارد ریال در اداره ثبت شرکت‌های شیراز به ثبت رسیده است.

خدمات

•  اعطای تسهیلات
• تامین سرمایه ریسک پذیر و مشارکت و سرمایه گذاری در طرح های پژوهشی و فناوری
• تضمین پرداخت به موقع تعهدات و اقساط طرح های پژوهشی و فناوری
• صدور ضمانتنامه های مورد نیاز موسسات پژوهشی و فناوری
• مشارکت و سرمایه گذاری در طرح های پژوهشی و فناوری

حوزه های فناوری

این صندوق در تمامی حوزه های فناوری حمایت مالی دارد و محدویتی در این راستا ندارد.

صندوق های استان بوشهر

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  بوشهر 63 شرکت حضور دارند که 48 شرکت نوپا، 12 شرکت نوآور و 3 شرکت فناور تشکیل شده است.

  صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی استان بوشهر ( جامع – دانش‌بنیان) – brtfund.ir

صندوق پژوهش وفناوری غیر دولتی استان بوشهر به استناد ماده ۱۰۰  قانون برنامه سوم توسعه و ماده ۴۵ قانون چهارم توسعه کشور و براساس مجوز کارگروه ماده ۱۰۰  برنامه سوم در سال ۱۳۹8 به ثبت رسید.

خدمات

• تسهیلات
• سرمایه گذاری خطر پذیر
• توانمندسازی
• ضمانت نامه

حوزه های فناوری

• IOT و ICT
• زیست فناوری
• نانو
• آبزی پروری
• ساخت و تولید 

  صندوق های استان کهگیلویه و بویراحمد

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  کهگیلویه و بویراحمد 22 شرکت حضور دارند که 18 شرکت نوپا، 3 شرکت نوآور و 1 شرکت فناور تشکیل شده است.

صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی استان کهگیلویه و بویراحمد( جامع – دانش بنیان) – kbrtf.ir

استان کهگیلویه و بویراحمد با توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی و ذخایر طبیعی ظرفیت ها و پتانسیل های زیادی در زمینه های کشاورزی ، دامپروری ، گیاهان دارویی ، ذخایر معدنی ، نفت و گاز ، فناوری اطلاعات و ارتباطات ،صنایع دستی و گردشگری و انرژی دارد . لذا تحقق و تقویت اقتصاد دانش بنیان در این حوزه مستلزم توجه به توسعه فناوری و نوآوری در حوزه های مذکور می باشد و توسعه این مهم نیازمند سیاستگذاری صحیح ، توسعه زیر ساخت ها ، نهاد سازی و تخصیص بهینه منابع دارد . برهمین اساس صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی کهگیلویه و بویراحمد در جهت رفع این موانع متناسب با ظرفیت ها و پتانسیل های استان با فراهم نمودن شرایط و نیازهای اقتصادی کشور و لزوم تقویت و توسعه فعالیت های تولیدی دانش بنیان ، نوآورانه ، فناورانه و خلاقانه از تمامی امکانات و منابع خود و منابعی که از طریق عقد قرارداد های عاملیت با معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری ، صندوق نوآوری و شکوفایی و سایر مراجع ذیربط در اختیار دارد در جهت اجرای وظایف قانون محوله حرکت می کند .

خدمات

• تسهیلات
• سرمایه گذاری خطر پذیر
• توانمندسازی
• ضمانت نامه

حوزه های فناوری

 این صندوق در تمامی حوزه های فناوری حمایت مالی دارد و محدویتی در این راستا ندارد.

صندوق های استان چهارمحال و بختیاری

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  چهارمحال و بختیاری 66 شرکت حضور دارند که 47 شرکت نوپا، 11 شرکت نوآور و 8 شرکت فناور تشکیل شده است.

 صندوق های پژوهش و فناوری غیر دولتی استان چهارمحال و بختیاری ( جامع – دانش بنیان) –   chbrtf.ir

صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی استان چهارمحال و بختیاری در اواخر سال 1397 پس از جلسات و پیگیری های مکرر ومتعدد موفق به جذب سرمایه گذاران واجد شرایط شد.و متعاقب آن خط مشی و سیاست ها و اختیارات هیات مدیره تصویب و با انتخاب مدیر عامل صندوق و ثبت در اداره ثبت شرکتهای شهرکرد تحت شماره ثبت 13302 و پس از تهیه و تدوین دستورالعمل ها و آیین نامه ها و قراردادهای اجرایی کار رسمی خود را از اوایل سال 1398 آغاز نمود. سرمایه ثبتی شرکت 30.000.000.000 ریال است که 35% متعلق به بخش دولتی و 65% متعلق به بخش خصوصی می باشد.

خدمات

• لیزینگ محصولات دانش بنیان سرمایه گذاری ریسک پذیر
• ارائه تسهیلات مالی
• صدور ضمانت نامه
• مشاوره راهبری طرح ها
• نظارت و کنترل طرحهای پژوهشی

حوزه های فناوری

• ارائه خدمات مالی و تسهیلاتی به اشخاص حقیقی و حقوقی
• تسهیلات کوتاه مدت و بلند مدت به شرکتهای دانش بنیان و فناور
• سرمایه گذاری های خطر پذیر، ارایه خدمات ضمانتنامه ای

صندوق های استان خوزستان

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  خوزستان 157 شرکت حضور دارند که 96 شرکت نوپا، 50 شرکت نوآور و 11 شرکت فناور تشکیل شده است.

  صندوق پژوهش و فناوری استان خوزستان ( جامع – دانش‌بنیان) – khrtf.ir

شرکت سهامی خاص صندوق پژوهش و فناوری غیردولتی استان خوزستان با هدف ایجاد زمینه های مشارکت و سرمایه گذاری بخش غیر دولتی در عرصه فناوری و حمایت از پژوهش های کاربردی به شماره ثبت 51704، شناسه ملی 14009483770 و با سرمایه 30 میلیارد ریال در تاریخ 12/7/99 تأسیس شد. این صندوق که ماده 100 قانون برنامه سوم و ماده 45 قانون برنامه چهارم توسعه کشور و همچنین ماده44 قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور بستر قانونی ایجاد آن را فراهم نموده است؛ ارائه خدمات مالی ویژه به کارآفرینان فناور و شرکت های دانش بنیان را بر عهده دارد.

خدمات

• سرمایه گذاری خطرپذیر
• ارائه انواع ضمانت نامه
• ارائه انواع تسهیلات مالی
• کارگزاری منابع مالی
• مشاوره و مهندسی مالی طرح ها
•  ارزیابی و ارزشگذاری طرح ها
• لیزینگ محصولات فناورانه
•  ارائه خدمات توانمندسازی

حوزه های فناوری

این صندوق در تمامی حوزه های فناوری حمایت مالی دارد و محدویتی در این راستا ندارد.

صندوق های استان ایلام

تعداد شرکت های دانش بنیان تاییدی در  ایلام 22 شرکت حضور دارند که 20 شرکت نوپا، 2 شرکت نوآور و 0 شرکت فناور تشکیل شده است.

 صندوق پژوهش و فناوری غیر دولتی استان ایلام ( جامع – دانش بنیان) –ilamrtf.ir

استان ایلام ظرفیت ها و پتانسیل های زیادی در زمینه های کشاورزی و دامپروری، گیاهان دارویی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، صنایع دستی و گردشگری و انرژی دارد. لذا تحقق و تقويت اقتصاد دانش بنیان در این حوزه ها مستلزم توجه به توسعه فناوری و نوآوری در حوزه های مذکور می باشد و توسعه این مهم نیازمند سیاستگذاری صحیح، توسعه زیرساخت ها، نهادسازی و تخصیص بهینه منابع دارد. بر همين اساس صندوق پژوهش و فناوری غير دولتي مانشت ايلام در جهت رفع این موانع متناسب با ظرفیت ها و پتانسیل های استان با فراهم نمودن بستری تخصصی- علمی در جهت حمایت از ایده ها و طرح های فناور و شرکت های دانش بنیان به منظور تجاری سازی محصولات آنها و توسعه و توانمند کردن آنها در بازار های داخلی و بین المللی در سال 97 با شماره ثبت 6827 و شناسه ملي 14007523043 ثبت قانوني شد.

خدمات

• ارايه خدمات مالي و تسهيلاتي به اشخاص حقيقي و حقوقي
• جذب و يا هدايت منابع مالي دولتي، بانک‌ها و مؤسسات اعتباري مجاز و ساير صندوق‌ها در راستاي اهداف و وظايف و اختيارات صندوق
• سرمايه‌گذاري خطرپذير (vc) در طرح‌هاي پژوهشي و فناوري
• مشارکت و سرمايه‌گذاري در ايجاد، توسعه، راهبري و توانمندسازي شرکت‌هاي پژوهشي و فناوري و دانش‌بنيان
• تضمين پرداخت تعهدات و اقساط طرح‌هاي پژوهشي و فناوری
• همکاري با مؤسسات و نهادهای داخلی و خارجی و عضويت در مجامع تخصصي مرتبط در راستای اهداف صندوق.
• اخذ و اعطای کارگزاری و عامليت منابع مالی اشخاص حقيقی و حقوقی دولتی و غيردولتی در حوزه پژوهش و فناوری.
• ارايه خدمات ارزيابي و امکان‌سنجی طرحهای کسب‌وکار و نظارت، ارزش‌گذاری پروژه‌ها و طرح‌هاي پژوهشی و فناوری
• مشارکت در تدوين سياست‌ها و اولويت‌ها و مقررات مرتبط با اهداف صندوق‌ها در کشور و کمک به ساماندهی و هم‌افزايی حمايت‌های موجود در کشور.
• ساير خدمات مالي حوزه پژوهش و فناوري

حوزه های فناوری

• كشاورزي
•  الكترونيك
• فناوري اطلاعات

 ما در چارچوب چهار بخش مجزا، اقدام به معرفی جامع فعالیت‌ها و نهادهای مرتبط با اکوسیستم پژوهش و فناوری کشور عزیزمان ایران نموده‌ایم. امیدواریم محتوای تهیه شده، زمینه‌ساز استفاده مؤثر شما از ظرفیت‌های موجود باشد.

  در صورت نیاز به مشاوره تخصصی جهت اخذ تسهیلات، ضمانت‌نامه‌ها، یا بهره‌مندی از سایر خدمات مالی ارائه شده توسط این صندوق‌ها، کارشناسان ما همواره آماده ارائه راهنمایی‌های لازم و برقراری ارتباط سازنده با شما خواهند بود.